Interview met Hermien Hekman, overgangsconsulent bij Widar
–

Ik wist niet dat je bestónd, met die verzuchting verlaten vrouwen nogal eens de spreekkamer van Hermien Hekman. Hermien is sinds zomer 2024 overgangsconsulent bij Widar. De overgang of menopauze is geen onderwerp waar je dagelijks over spreekt of vaak over hoort. En dat is jammer, want we zouden er veel meer van moeten weten, aldus Hermien. Het is hoog tijd voor een interview met haar.

Overgangsconsulent zijn is geen alledaags beroep. Hoe ben je daartoe gekomen? 

Ik heb 20 jaar als pedagogisch psychiatrisch hulpverlener in het Zonnehuis in Zeist gewerkt met kinderen met ontwikkelingsstoornissen. Toen ik midden veertig was, viel mij op dat sommige vrouwen rond deze leeftijd klachten kregen: stressgevoeligheid, slechter slapen en gewrichtsklachten. Ik had het vermoeden dat dit met de overgang te maken zou kunnen hebben. Ik wist daar weinig van en ik kon er ook niet veel informatie over vinden. Toen ontdekte ik, dat er in Rotterdam een opleiding tot menopauzeconsulent was.  Daar kon je alles leren wat met de overgang te maken had. Daar ben ik ingestapt en ik werd zo enthousiast over de nieuwe inzichten dat ik besloot: hier ga ik mee verder. Ik realiseerde me dat ik met deze kennis echt iets zou kunnen betekenen voor vrouwen die gezondheidsklachten hebben, maar niet weten dat die met de overgang te maken kunnen hebben.
 

Dat maakt nieuwsgierig. Je hebt baanbrekende inzichten ontdekt?  

Ja, dat kun je wel zeggen. Mensen denken bij het woord menopauze meestal aan het ophouden van de menstruatiecyclus. Maar de overgang begint al veel eerder. In de meeste gevallen al zo’n zeven of tien jaar eerder, na het veertigste levensjaar. Dan vinden er al belangrijke veranderingen plaats in de hormoonhuishouding! Door de hormoonschommelingen kunnen er klachten ontstaan die niet herkend worden als overgangsklachten. Stress bijvoorbeeld, pijnlijke spieren, hartkloppingen, angst- en paniekaanvallen. Vaak wordt de vrouw in kwestie dan doorverwezen naar een specialist zoals de internist of cardioloog. Daardoor worden er dure onderzoeken gedaan die in veel gevallen niet nodig zouden zijn. En de echte oorzaak blijft buiten beeld en onbehandeld.
 

En waaruit bestaat dan vooral jouw werk? 

Ik bevind me nu in de bijzondere omstandigheid dat ik bij Widar kan samenwerken met huisartsen en therapeuten. Ik luister natuurlijk eerst naar de klachten waar de vrouw mee komt. Soms is dat op grond van een verwijzing, steeds vaker óók van mond tot mond. Vrouwen vertellen elkaar wat ze meemaken en dat er iets te doen is aan hun klachten. Ik besteed veel tijd aan uitleg: wat betekent het voor je lichaam als je hormoonhuishouding verandert? Vrouwen zijn vaak opgelucht als ze horen dat hun klachten normaal zijn, en dat er iets aan te doen is. Wat meer rust nemen bijvoorbeeld! Dat is nou niet het eerste waar vrouwen van in de veertig tot begin vijftig zelf aan denken. Je hebt het als vrouw in die leeftijdsfase over het algemeen immers juist erg druk: kinderen, werk, huis, sport, sociale activiteiten en vaak ook nog de ondersteuning van oude ouders. Dat komt vaak voor het grootste deel op het al overvolle bordje van de vrouwen. Het vraagt veel van een mens. Vaak weten we dat wel, maar we gaan maar door. Wat moet je anders?
 

Maar was dat in vroeger tijden niet ook al zo?  

Iets meer dan een halve eeuw geleden kregen de meeste vrouwen hun kinderen veel eerder dan nu het geval is. Geboortes vragen veel kracht en energie van een vrouwenlichaam, maar daarvan heb je het meest als je voor in de twintig bent. Tegen de tijd dat je kinderen volwassen waren, was je dan zelf pas halverwege de veertig. Daar lag dan ook het begin van de overgang, en veel van het echt zware werk zat er dan op. Je kon het dan ook wat rustiger aan doen. Dat is nu in de meeste gevallen anders, nu vrouwen veel meer dan vroeger het geval was drukbezet zijn door hun werk buitenshuis. Ik pleit hiermee niet voor teruggaan naar vroeger, maar wel voor meer begrip voor hoe het vrouwelijk lichaam werkt.
 

Met welke adviezen kun je vrouwen met overgangsklachten helpen?  

Voldoende rust nemen is dus een aandachtspunt, en daar kunnen we samen tijdens een consult ook specifiek naar kijken. Wat kun je laten vallen aan werkzaamheden, waar kun je pauzes inlassen, welke lichamelijke activiteit kun je in balans brengen?  Kan thuis de zorg beter worden verdeeld en hoe dan? Vrouwen zijn nogal eens hard voor zichzelf; ze denken dan niet aan zulke mogelijkheden. Ik raad ook vaak aan om eens een tijdje hormoontherapie te doen. Ja, dat klinkt heftig, maar in de praktijk is het dat niet. Er zijn heel goede bio-identieke hormonen op de markt die kunnen zorgen voor meer balans. Deze lichaamseigen hormonen verminderen overgangsklachten en kunnen helpen gezonder ouder te worden.
 

Dat klinkt veelbelovend! Betekent dat ook dat gaan naar de overgangsconsulent het nieuwe normaal wordt?  

We zijn wel een eindje op weg in die richting. Daar ben ik blij om. Het imago rondom de menopauze was vroeger: kom op, niet zeuren over een paar opvliegers, er zijn ergere dingen. Dat is gelukkig wel zo’n beetje voorbij. Maar er valt nog veel onwetendheid op dit gebied op te heffen. Ik zie het daarom als mijn missie om vrouwen, maar ook bijvoorbeeld huisartsen in opleiding, uitvoerige uitleg te geven over de overgang en de menopauze. De overgang is een transitie naar een nieuwe fase waarin je niet meer voor iedereen hoeft te zorgen. De energie die je nodig had voor je menstruaties mag je nu voor jezelf gaan gebruiken. Als je als vrouw goed geïnformeerd bent, weet je wat je zelf kunt doen om fit en veerkrachtig te blijven. Je weet dan ook waar en wanneer je hulp moet inschakelen als dat nodig is. 

Portretgalerij: Hermien Hekman